Na današnji dan, 7. novembar: Oktobarska revolucija, rođenje Marije Kiri i Alberta Kamija

Danas je subota, 7. novembar 2026. godine. Prenosimo pregled događaja i ličnosti koji su obeležili ovaj datum kroz istoriju.

Politika i istorijski događaji

• 1781. – U Sevilji je poslednji put javno spaljena osoba po nalogu španske inkvizicije. Poslednja osoba osuđena za jeres u Španiji osuđena je 1826. godine.
• 1910. – Na Prvom svesrpskom sokolskom sastanku u Beogradu ujedinjeno je srpsko sokolstvo iz Kraljevine Srbije i tadašnje Austrougarske. Zbog izraženog patriotskog karaktera, organizaciji je početkom Prvog svetskog rata u austrijskim zemljama zabranjen rad.
• 1917. – U Petrogradu je pod vođstvom Vladimira Lenjina počela Oktobarska revolucija, kojom je srušena privremena vlada Aleksandra Kerenskog. Vlast je preuzeo Petrogradski sovjet, a ubrzo je formirana prva revolucionarna radničko-seljačka vlada na čelu sa Lenjinom.
• 1944. – Frenklin Ruzvelt izabran je za predsednika SAD po četvrti put, što je jedinstven slučaj u američkoj istoriji.
• 1956. – Generalna skupština UN usvojila je rezoluciju kojom je Velikoj Britaniji, Francuskoj i Izraelu naloženo da odmah povuku trupe iz Egipta.
• 1966. – Kineske diplomate napustile su proslavu Oktobarske revolucije u Moskvi u znak protesta zbog javnih kritika upućenih Kini.
• 1973. – SAD i Egipat uspostavili su pune diplomatske odnose, prekinute posle Šestodnevnog rata 1967. godine.
• 1987. – U Tunisu je državnim udarom bez prolivanja krvi svrgnut predsednik Habib Burgiba, na vlasti od nezavisnosti 1956. Zamenio ga je premijer Zin el Abidin Ben Ali, koji je tvrdio da Burgiba zbog zdravlja više ne može da vlada.
• 1990. – Meri Robinson postala je prva žena izabrana za predsednicu Irske.
• 2005. – U Beogradu je počela prva zvanična runda pregovora Srbije i Crne Gore sa Evropskom unijom o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju.

Rođeni na ovaj dan

• 1598. – Španski slikar Francisko de Surbaran, jedan od najznačajnijih umetnika 17. veka i barokni majstor poznat po snažnim kontrastima svetlosti i tame, najčešće u religioznim motivima.
• 1728. – Engleski moreplovac Džejms Kuk, najpoznatiji istraživač Tihog okeana. Istraživao je Australiju, Novi Zeland, obale Aljaske i Beringov moreuz, a otkrio je Havajska ostrva, gde je 1779. ubijen u sukobu sa ostrvljanima.
• 1867. – Poljska fizičarka Marija Sklodovska Kiri, dobitnica dve Nobelove nagrade. Sa suprugom Pjerom izdvojila je radijum i polonijum iz rude urana. Nagradu za fiziku podelili su 1903, a 1911. samostalno je dobila nagradu za hemiju. Bila je prva žena koja je predavala na Sorboni.
• 1879. – Ruski revolucionar Lav Trocki, jedan od vođa Oktobarske revolucije i osnivača Crvene armije. Tokom balkanskih ratova dva puta je boravio u Srbiji kao ratni dopisnik. Iz partije je isključen 1927, iz Sovjetskog Saveza proteran 1929, a ubijen je 1940. u Meksiku.
• 1913. – Francuski pisac Alber Kami, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1957. Među njegovim najpoznatijim delima su romani „Stranac“, „Kuga“ i „Pad“, kao i drame „Kaligula“ i „Pravednici“. Poginuo je 1960. u saobraćajnoj nesreći.
• 1917. – Helen Suzman, južnoafrička borkinja protiv aparthejda. Od 1953. do 1989. bila je jedina članica parlamenta koja je otvoreno kritikovala aparthejd. Dva puta je nominovana za Nobelovu nagradu za mir.

Kultura i nauka

• 1937. – U Beogradu, na uglu današnjih ulica Kralja Aleksandra i Ruzveltove, postavljen je spomenik Vuku Karadžiću sa natpisom „Vuku – srpski narod“. Delo je vajara Đorđa Jovanovića, a inicijativu je 1920. pokrenula Srpska književna zadruga. Spomenik je postavljen povodom 150 godina od Vukovog rođenja.
• 1946. – Završena je izgradnja pruge Brčko–Banovići, prve savezne omladinske radne akcije u Jugoslaviji. Prugu dugu 90 kilometara za 190 dana izgradilo je 62.268 omladinaca i oko 1.000 dobrovoljaca iz inostranstva.
• 1998. – Spejs-šatl „Diskaveri“ vratio se na Zemlju posle desetodnevne misije. U posadi je bio i 77-godišnji Džon Glen, 36 godina nakon svog prvog leta u svemir.
• 2001. – Belgijska avio-kompanija „Sabena“ posle 80 godina postojanja objavila je bankrot, kao prva evropska nacionalna avio-kompanija koja je to učinila posle napada 11. septembra.
• 2015. – SZO je proglasila kraj epidemije ebole u Sijera Leoneu, gde je za 18 meseci preminulo blizu 4.000 ljudi. U tri najugroženije zemlje – Liberiji, Gvineji i Sijera Leoneu – zabeleženo je oko 28.600 zaraženih i 11.300 smrtnih slučajeva.
• 1996. – U padu nigerijskog aviona „boing 727“, oko 40 kilometara istočno od Lagosa, poginule su sve 142 osobe u letelici.

Preminuli na ovaj dan

• 1944. – Srpski pisac, estetičar i teoretičar književnosti Bogdan Popović, profesor Univerziteta u Beogradu i jedan od osnivača „Srpskog književnog glasnika“. Autor je „Antologije novije srpske lirike“.
• 1968. – Mađarski pisac Bela Hamvaš, čija dela posle Drugog svetskog rata nisu objavljivana do 1987. Posthumno je 1990. dobio nagradu „Košut“. Poznat je po delima „Scientia sacra“, „Karneval“ i „Filozofija vina“.
• 1980. – Američki glumac Stiv Mekvin, poznat po ulogama u filmovima „Sedmorica veličanstvenih“, „Sinsinati Kid“, „Beg“, „Leptir“, „Tom Horn“ i „Lovac“.
• 1992. – Slovački državnik Aleksander Dubček, vođa Praškog proleća. Na čelu Komunističke partije Čehoslovačke bio je od januara 1968, a smenjen je nakon intervencije zemalja Varšavskog pakta u avgustu iste godine. Posle pada komunizma 1989. izabran je za predsednika Skupštine Čehoslovačke.
• 2011. – Američki bokser Džo Frejzer, nekadašnji svetski prvak u teškoj kategoriji.
• 2016. – Kanadski muzičar, pevač i pesnik Leonard Koen. Objavio je 14 albuma, 2008. primljen je u Rokenrol kuću slavnih, a 2010. dobio je Gremi za životno delo. Među najpoznatijim pesmama su „Suzanne“ i „I’m Your Man“.
• 2021. – Ekonomista i profesor Oskar Kovač, rođen 1937. u Zrenjaninu. Bio je dekan Ekonomskog fakulteta u Beogradu i član Saveznog izvršnog veća Jugoslavije od 1986. do 1989. Objavio je oko 350 naučnih radova i 16 knjiga.

Sport

Na današnji dan 2021. godine Novak Đoković osvojio je šesti trofej na turniru u Parizu, pobedom nad Danilom Medvedevim. Time je stigao do 37. titule na masters turnirima i obezbedio prvo mesto na svetskoj rang-listi na kraju godine.