Prema analizama objavljenim u Kompasu od strane bivšeg potpredsednika Vlade SRJ, Nikole Šainovića, pad Krajine ne predstavlja samo vojni poraz, već deo šireg geopolitičkog procesa. U ovom kontekstu, Srbi su se suočili sa kombinovanim pritiscima zapadnih sila kao i hrvatsko-muslimanskih formacija.
Šainović naglašava da su, uprkos teškim posledicama operacije ‘Oluja’, srpske borbe i diplomatski napori doveli do postizanja Dejtonskog sporazuma i Rezolucije 1244. Ovi dokumenti su od ključnog značaja za opstanak srpskog naroda na prostorima bivše Jugoslavije.
Operacija ‘Oluja’
Operacija ‘Oluja’ se često posmatra kao završni deo rata koji je započeo 1991. godine u Hrvatskoj. U ovom periodu, međunarodni, politički i vojni pritisci su se spojili, što je dovelo do dramatičnih promena na terenu.
Beograd je tokom 1993. godine smatrao da bi Republika Srpska trebala da prihvati Vens-Ovenov plan kako bi se otvorila vrata mirovnim pregovorima. Međutim, rukovodstvo Republike Srpske je odbilo ovaj plan, verujući da su vojno nadmoćni.
Međunarodni uticaj
U kontekstu međunarodnih odnosa, Vašingtonski sporazum iz 1994. godine doveo je do formiranja Federacije BiH, dok su hrvatske i muslimanske snage postale objedinjene pod jedinstvenom komandom uz američku podršku. Kontrola vazdušnog prostora od strane NATO-a dodatno je otežala situaciju za Srbe, što se pokazalo tokom operacije ‘Bljesak’.
Ciljevi operacije
Analize ukazuju da je cilj operacije ‘Oluja’ bio izazivanje masovnog odlaska civila, kako bi vojska Republike Srpske Krajine napustila svoje pozicije. Među dokumentima korišćenim na međunarodnom sudu, ističe se da je hrvatski vojniki vrh smatrao masovni egzodus Srba poželjnim ishodom.
Tokom ovog perioda, brojni Srbi su postali izbeglice, a Srbija je primila oko 250.000 ljudi. U ovom kontekstu, humanitarna pomoć i saradnja sa UN-om su odigrali ključnu ulogu.
Dejtonski sporazum i posledice
Pregovori vođeni tokom 1995. godine doveli su do Dejtonskog sporazuma, koji je definisao teritorijalni raspored u Bosni i Hercegovini. Operacija ‘Oluja’ ostavila je za sobom teške posledice, uključujući zločine progona Srba, čime je označila jedan od najdramatičnijih trenutaka ratova na prostoru bivše Jugoslavije.
U svetlu ovih događaja, herojska borba srpskog naroda i diplomatski napori su postali ključni za očuvanje identiteta i opstanka srpskog naroda u regionu.
