Peter Mađar, novi premijer Mađarske, zajedno sa vladom stranke Tisa, brzo implementira značajne reforme. U prvim nedeljama svog mandata, usvojio je spoljnopolitičke inicijative koje su označile „povratak u Evropu“, ukidajući prethodne blokade unutar EU i započinjući dijalog sa Ukrajinom, zemljom koju je prethodni premijer Viktor Orban naziva „carstvom zla“.
Mađar je takođe usvojio unutrašnje mere, uključujući smanjenje plata poslanicima i ministrima, kao i ograničenje premijerskih mandata na maksimalno dva. Ove promene imaju snažnu simboliku koja se protivi Orbanovoj politici, ali Mađar se sada suočava sa suštinskim delovanjem sistema koji je Orban uspostavio. Prethodni premijer je stvorio mehanizme koji otežavaju rad budućim vlastima, a nova vlada, zahvaljujući dvotrećinskoj većini u parlamentu, ima potencijal da te strukture razgradi.
U svom govoru u parlamentu, Mađar je opisao Orbanov sistem kao „mafijaški“ i najavio plan „Operacija čistilište“, čiji je cilj temeljno uklanjanje ovog sistema. Očekuju se obimne istrage koje će istražiti kako su se obogatili Orbanovi saradnici i povratiti nezakonito stečenu imovinu. Takođe, planira se reorganizacija države, pravosuđa i medija kako bi se sprečilo vraćanje kontrole nad institucijama.
Prvi koraci u reformi
Parlament je 23. juna usvojio prvi set zakona u okviru „Operacije čistilište“, koji se fokusira na antikorupcijske mere. Ove mere su ključne za odmrzavanje oko 17 milijardi evra sredstava EU, od kojih deo ističe već u avgustu.
Jedna od važnih reformi je ukidanje privatnih fondacija koje su kontrolisale javne institucije, a koje su formirane tokom Orbana. Ove fondacije su prenosile veliku državnu imovinu u privatne ruke, što je rezultiralo gubicima od pet do devet milijardi evra. Takođe, uvedeni su novi upravljački modeli na univerzitetima, čime je ukinuta njihova autonomija.
Parlament je takođe pojačao ovlašćenja Agencije za integritet i povećao transparentnost u javnim nabavkama, što je bilo ključno tokom Orbanove vladavine.
Reforma medija i povrat imovine
Nove vlasti su se obavezale na reformu javnih medija i ograničavanje političkih kampanja mržnje, koje su bile česte tokom Orbanove vladavine. Državni mediji su često služili kao propagandna platforma, dok će nova struktura omogućiti veću zastupljenost različitih glasova.
Osnivanje „Ureda za povrat i zaštitu nacionalne imovine“ će biti ključno za vraćanje milijardi evra koje su stekli bliski Orbanovi saradnici putem sumnjivih poslova. Ova mera je ocenjena kao najvažnija politička inicijativa nove vlade.
Izazovi nove vlasti
Mađar se suočava sa „post-iliberalnom trilemom“, balansirajući između uklanjanja prethodnih struktura, sprečavanja povratka populizma i poštovanja demokratskih normi. Njegova sposobnost da održi ovu ravnotežu biće ključna za budući razvoj Mađarske.
