Istorija Srbije obeležena je mnogim stradanjima, ali teško da se može naći veće od onih tokom Prvog svetskog rata kada je Austrougarska napala Srbiju. U vreme kada se tradicionalno slavi radost i deljenje dobara, grupa žena, medicinskih radnica iz Velike Britanije, odlučuje da pomogne Srbiji i njenim gotovo nepostojećim sanitetskim jedinicama.
Pre tačno 112 godina, u decembru 1914. godine, ove hrabre žene krenule su iz luke Cardiff, prolazeći kroz Newport i Southampton, pa preko Malte do luke Solun, a zatim vozom do Kragujevca, gde su stigle 1. januara 1915. godine. Tokom rata, na slične misije upućene su i druge jedinice, ali su ove medicinske ekipe bile jedinstvene po svom sastavu i načinu organizacije.
Prema rečima profesora dr. Siniše Pavlovića, koji je autor knjige „Nezaboravljene”, ova misija je bila specifična jer su je gotovo isključivo činile žene, a finansirala su je sredstva prikupljena putem dobrovoljnih priloga. Tokom rata, ukupno je prikupljeno oko 500.000 funti, što bi u današnjim vrednostima bilo približno 53 miliona britanskih funti.
Prvu ekipu, koja je došla u Srbiju, predvodila je australijska doktorka Eleonor Solto, u kojoj se nalazilo pet lekarki i 24 medicinske sestre.
Osnivačica ove organizacije bila je Eliza Mod Ingls, koja je nakon odbijanja britanskog Ratnog ministarstva odlučila da formira svoju jedinicu. Njena misija nije bila samo pomoć, već i aktivno uključivanje žena u medicinske procese tokom rata. Bolnica koju su osnovale radila je sve do marta 1919. godine, lečeći oko 12.000 ranjenih.
Žene su se suočavale sa epidemijom tifusa i mnoge su izgubile živote tokom svog angažmana. Njihova hrabrost i stručnost promene odnos britanske vojne komande, koja je počela da angažuje deo ovih žena u svojim bolnicama.
Na teritoriji Srbije, žene su se borile ne samo na frontu, već i protiv predrasuda u društvu. Primeri poput Milunke Savić, jedne od najpoznatijih srpskih heroine, pokazuju koliko su žene bile ključne u ratnim vremenima.
Knjiga „Nezaboravljene” ima za cilj da podseti na doprinos britanskih žena Srbiji, ali i da ukaže na potrebu da se njihova dela i hrabrost ne zaborave. Autor podseća da je važno prepoznati koliko su ove žene doprinele narodnoj borbi i koliko su se borile za svoja prava i prava drugih.
Nažalost, danas se često zaboravlja na njihovu hrabrost i posvećenost, a podsećanje na njih kao simbol humanosti i solidarnosti ostaje na nama, da ga prenesemo budućim generacijama.
